Yıllardan beri müziğin evrensel olduğu savunulur. Evet müzik evrenseldir, bazen sözlerini anlamadığınız bir melodi bizleri bambaşka diyarlara götürebilir. Bir kuş vızıltısı, ağlayan bir çocuğun sesi, radyoda kulağımıza  çalınan bir şarkının sözleri, doğanın o muazzam sükunetini dinlerseniz bile kulağınıza, ruhunuza dokunacak bir tını duyumsayabilirsiniz. Bu o an neyi duymak istediğimiz, ne hissettiğimiz, o anki psikolojik halimiz ile alakalıdır. Ama savaşı görmüş, büyüdüğü sokakların sevdiklerinin kanıyla boyandığına şahit olmuş, travmatik bir çatışmanın,  kanlı bir iç savaşın içinde olan insanların durumu biraz farklıdır. Onlar ki karanlığın içinde maden arayan maden işçileri gibidir. Ölümün içinde yaşam arayanlardır onlar.

16 yıl süren bir iç savaş dönemi ve bu iç savaş döneminde evrensel kişiliği ile hafızalara kazınmış Feyruz şarkılarıyla hayata tutunma çabası…

Feyruz’un müziği, şarkıları, evrenselin üstündedir zira Feyruz’u ve şarkılarını anlamak için Lübnan’ı Beyrut’u, bir nevi olsa da o iç savaş dönemini bilmekten geçer. Birçok etnik kültüre sahip, zenginlik içinde yaşayan Hristiyan doğu kesimi, İsrail-Filistin savaşı sonrası Filistinli mültecilerin yaptığı göçlerle beraber fakirlik içinde yaşayan Müslüman batı kesimi. Dinlerin kendi aralarında çatışıp mezheplere ayrıldığı bir dünyada bu kültür zenginliğinin sorunlara, bu sorunların 1970’li yıllarda başlayıp, yıllarca süren bir iç savaşa dönüşmesi çok şaşırtıcı olmasa gerek…

NOUHAD’TAN FEYRUZ’A

1935 doğumlu olan sanatçı Mardin asıllı, Süryani bir babanın ve Lübnanlı Marunilerinden bir annenin ilk kızıdır. 10 yaşında sesiyle dikkat çekerek müzik hayatına okul korosunda başlar. 1950’de Lübnan konservatuarı öğretmeni ve aynı zamanda ünlü bir müzisyen olan Mohammed Fleyfel’in dikkatini çekmeyi başarır. Sesi ve performansından oldukça etkilenen Fleyfel, Feyruz’u konservatuara gitmesi konusunda yönlendirir. Asıl adı Nouhah Haddad olan Feyruz’un  anlamı Arapçada; umudun rengi olarak anılan Turkuaz anlamına gelir. Bir kez şarkı söylerken, Lübnan Radyo İstasyonu ve müzisyen ve ünlü Lübnanlı şarkıcı Majida Roumi'nin babası olan Halim el Roumi'nin dikkatini çeker. Roumi onun sesinden etkilenir ve Arap notalarının yanında Batı notalarını da rahatça söyleyebilme yeteneğini fark eder. Feyruz’un da isteği üzerine radyo istasyonuna şarkıcı olarak atanır. Kısa bir süre sonra Feyruz, radyoda müzisyen olarak çalışan Assi ve Mansour Rahbani kardeşler ile tanışır. Rahbani kardeşlerle tanışması Feyruz için bir dönüm noktasıdır. Rahbanİ kardeşlerden Assi, Feyruz için şarkılar bestelemeye başlar. Bu iş ortaklığı 23 0cak 1955’te evliliğe dönüşür. Sanatçı ilk büyük konserini 1957’de Baalbeck Festivali’nde verir. Besteci ve oyun yazarı Assi ve Mansur Rahbani, Lübnan’daki kültürel zenginliği müzik aracılığıyla kucaklamayı, sahneledikleri müzikallerle ‘’Lübnanlı’’ olma düşüncesini güçlendirmeyi amaç edinirler. Tek hedefleri, etnik ve dinî ayrımı silen bir kentli Lübnan müziği yaratmaktır.

1969'da, Cezayir Başkanı Houari Boumedienne huzurunda özel konsere çıkmayı reddeden Feyruz’un şarkıları altı ay boyunca radyo istasyonlarında yasaklanır. Ve bir röportajında ‘’Ben şarkılarımı liderler için değil halk için söylerim!’’ diye cevap vererek tavrını ortaya koyarak duruşunu gösterir. Onun naif sesiyle yüreklere dokunmasının yanı sıra bakış açısı ve duruşuyla Arap dünyasının ortak değeri haline gelmiştir.

‘’PETRA MÜZİKALİ”

1970’li yıllarda iç savaş etkisini göstermeye başladığında sanatçı Lübnan’ın kimliği haline gelir. Çünkü artık şarkılarında ve müzikallerinde Arap dünyasının güncel siyasi meselelerini de müziğine taşımıştır. Savaşın psikolojik çöküntüsüyle karşı karşıya kalan halk için Feyruz’un şarkıları terapi niteliği taşır. 1977'de müzikalleri ‘Petra’hem Müslüman batı ve Hıristiyan doğu Beyrut'ta gösterilir. Ülkenin birliğini savunan Feyruz, savaş karşıtı bir tutum alır ve savaş yıllarında petra müzikali dışında  Lübnan’da sahneye çıkmaz.Yurtdışında verdiği konserlerle yaşanan trajediye dikkat çekmeyi amaçlar. Savaş yılları boyunca Arap yarımadası ve Avrupa’da verdiği konserlerin kapanış şarkısı Lübnan Seni Seviyorum’dur.(Bhebbak ya Lubnan) Verdiği konserler sonrası Ülkesine olan özlemini dile getirmekten vazgeçmeyen Feyruz asla Beyrut’u terk etmeyi düşünmez.Sadece kendi ülkesindeki acı olayların sesi değil Filistin meselesinin de sesi olmuştur Feyruz. Özellikle 1967’de Arap-İsrail Savaşı'nın ardından Doğu Kudüs'ün kaybının yarattığı siyasal kriz Feyruz'un müziğinde de yansımalarını gösterdi. ABD'nin 14 Mayıs'ta büyükelçiliğini Kudüs'e taşıması ve İsrail'in Gazze'de gerçekleştirdiği katliamdan sonra Kudüs'e destek için ağıdı siyah bir kıyafetle kilisede seslendiren Feyruz, 1967’de de Arap-İsrail savaşının yenilgisinin ardından Kudüs için "Şehirlerin Çiçeği"( zahrat el medain) şarkısını söylemişti. 2012’de Fransa’da verdiği bir konserde de şu cümleler dökülür Feyruz’un ağzından;

“Yine bir gün Filistin halkının özgürlüğünü, çocukların doyasıya gülüşünü göreceğim.’’

İçine kapanık kişiliğiyle de bilinen sanatçının pek güldüğü görülmemiştir. Bir röportajında neden gülmüyorsunuz sorusuna ‘’Lübnan savaş ve zulüm altındayken mi güleyim ’’ diye cevaplar. Çok az röportaj veren sanatçı son röportajını 2006 ‘da El Manar tv’ye vermiştir. Beyrut'un doğusunda yer alan bir tiyatroda 2012 yılında verdiği konserinin ardından 2017'de eşi Assi’yi anmak için seslendirdiği ‘'Kime'’(le min)isimli şarkıyla yaklaşık beş yıllık aranın ardından hayranlarıyla buluştu. Lübnan dışında da çok sayıda konser veren Feyruz, 800'den fazla şarkıyı da seslendirmiştir.

Demem o ki; müzik evrensel bir kadındır!Lübnan için, Beyrut için Feyruz’dur müzik. Sesini duyuramayanların sesi, bir başkaldırmadır. Tüm Ortadoğu için Feyruz bir kimliktir. Lübnan’da Beyrut sokaklarında, Altınözü Sarılar Mahalle’sinde (ehl_i suri) çan ve ezan sesleri sonrası kulağınıza çalınan hüzünlü bir melodidir Feyruz…

Ve ben ne zaman Feyruz şarkıları çalınsa efsunlu sesiyle kadim sokaklara yayılan yasemin kokularını soluyorum…

Tüm acılara rağmen, ölümden ziyade yaşamın eşsiz güzelliğini, beton yığınlarının arasından yaşama dair çiçeklerin tomurcuklandığı  şehirleri hatırlıyorum..

Çekilen onca zulme rağmen alınan nefeste anlam bularak, umutla yaşama tutunan insanları anımsıyorum…



Kategoriler

downloadfilmterbaru.xyz nomortogel.xyz malayporntube.xyz